परिचय

नेपाल सरकारको विद्युतीय शासनको अवाधारणाको लक्ष्य र उदेश्य प्राप्तिका लागि GEA कार्यन्वयन संरचना भएको र विध्युतीय शासनको लागि यो नै अन्तरास्ट्रिय अभ्यासका लागि सिफारिस गरिएको हुदा GEA ले हार्डवेयर प्रविधि, सूचना व्यवस्थापन प्रणाली विकासको निर्देशक, सुचनाको संरक्षण, सुचनाको अन्तरसंचालन देखि लिएर सो प्रणालीको नियमनलाई पनि समेट्छ |विद्युतीय माध्यमवाट सरकारी कार्य संचालन तथा प्रवर्दन गर्न आवश्यक सूचना प्रविधि प्रणालीको संरचनामा एकरुपता कायम गर्न र सोको मानकीकरण गर्न र त्यस्तो संरचनामा रहेको एक निकायको सूचना र सेवामा अन्य सरकारी निकायको सूचना प्रविधि प्रणालीले आवश्यकता अनुसार पहुँच पुर्याई प्रयोग गर्न सक्ने प्रवन्ध गर्न र तत्सम्बन्धमा अन्य आवश्यक व्यवस्था गर्न वान्छनीय देखिन्छ| “GEA” सरकारी निकायको कार्य विद्युतीय माध्यमवाट एकरूपताका साथ संचालन गर्नको लागि आवश्यक पर्ने सूचना प्रविधिको संरचना प्रयोग गर्ने र त्यस्तो संरचनामा उपलब्ध सूचना तथा सेवामा कुनै सरकारी निकायको पहुचं हुने तथा सो सूचना कुनै सरकारी निकायले प्रयोग गर्न सक्ने गरी तयार भएको नेपाल गभर्मेन्ट इन्टरप्राइजेज आर्किटेक्चर एण्ड इन्टर अपराविलीटी फ्रेमवर्क(Nepal Government Enterprise Architecture and Interoperability Framework)लाई नै बुझिन्छ | सो GEA मा भए अनुसारको दुर दृष्टि , उदेश्य र निर्देशक सिद्धान्तमा आधारित रहेको निर्देशिका अनुसारको सूचना प्रविधि प्रणालीको विकाश र प्रयोग सरकारी विद्युतीयसेवाहरुमा भएको सूचना प्रविधि प्रणालीहरुको व्यवस्थापन र अन्तर समन्वय गर्न सहज हुनेछ |

उदेश्य

सूचना प्रविधि प्रणालीहरुको विकासमा एकरुपता ल्याउन तथा सुचनाको संरक्षण, संग्रह तथा प्रवाहलाई बढी विश्वसनीय, भरपर्दो र अन्तरसंचालन प्रयोग हुन गइरहेको GEA को आवश्यकता र महत्वका वारेमा जानकारी गराई यसको उपयोगको माध्यमवाट विद्युतीय शासन प्रवर्दन मा सहयोग पुर्याउने |

सरकारको सूचना प्रविधि प्रणाली (व्यवस्थापन तथा संचालन) निर्देशिका, २०७१ वमोजिम Government Enterprise Architecture मा आधारित मानक निर्धारणका मार्गदर्शक सिधान्तहरु निम्न बमोजिमको रहेको छ |

  • सूचना प्रबिधि प्रणालीहरुको निर्माण गर्दा नागरिकको आवश्कता अनुसारका महत्वपूर्ण र संबेदनशील सेवाहरुको  पहिचान गरि त्यस्ता सेवाहरु छिटो, छरितो, सुलभ, गुणस्तरीय तथा  प्रभावकारी हुने गरि गरिनेछ ׀
  • एक निकायमा संचालनमा रहेको सूचना प्रविधि प्रणालीको सेवा अर्को निकायको समान खालका सूचना प्रविघी प्रणालीले समेत उपयोग गर्न सकिनेगरी निर्माण गरिनेछ ׀
  • सूचना प्रबिधि प्रणालीहरुमा रहेको सुचना तथा तथ्याÍहरु राष्ट्रिय सम्पतिको रुपमा रहने र तेस्ता सूचना तथा तथ्याÍहरु सम्बन्घित सरकारी निकायको स्वामित्व तथा नियन्त्रणमा रहने ब्यबस्था गरिनेछ ׀
  • सरकारी निकायका सूचनाहरु केन्द्रिकृत, नियन्त्रित र उपयुक्त संगठनात्मक स्तरमा ब्यबस्थित गरि अन्य सकारी निकायहरुलाई समेत आवश्कता अनुसार साझा रुपमा उपलब्ध गराउन सकिने  र आफु संग सम्बन्धित कार्य गर्न आवश्यक पर्ने सुचनाहरुमा मात्र प्रयोगकर्ताको पहुच हुने सुचानाहरुमा मात्र प्रयोगकर्ताको पहुच हुने ब्यबस्था गरिनेछ ׀
  • सुचना प्रविधि प्रणाहरुको जोखिम विश्लेषण र जोखिम व्यवस्थापन क्षमताको आधारमा उचित सुरक्षा नियन्त्रणका उपायहरु कार्यन्वयन गरिने र व्यावारिक कठिनाई तथा सुरक्षा अपवाद Security Excption) कम गर्न सह्हयोग पुग्नेगरी सुरक्षा नियन्त्रिणका उपायहरु यथासम्भव सम्पूर्ण सरकारी निकायहरुमा समान रुपमा लागु गर्न सकिने खालको हुनेछन् ׀
  • कुनै व्यत्तिगत व्यावसायिक वा सरकारी सुचानाहको गोपनियता (Privacy and Confidentiality) कुनैपनितवरले भंग नहुने गरि सूचना प्रविधि प्रणालीको निर्माण गरिनेछ ׀
  • सबै प्रयोगकर्ताहरुले सजिलै बझ्न सक्ने, सबैलाई उपलब्धता गराउन सकिने र अन्तरसंचालन (Interoperability) सुनिश्चित गर्ने गरि सूचना र सुचनाको सूचकको मानकलाई परिभाषित गरिनेछ ׀
  • सूचना प्रविधि प्रणालीहरु (Service Oriented Architecture SOA) मा आधारीत रही स्थापित खुला मानक (Open Standard)अनुरुप तथा स्पष्ट परिभाषित भूमिका र जिम्मेवारीको आधारमा अन्तरआवद्धता र अन्तरसंचालन (Interoperability) सुनिचत हुने गरि विकास गरिनेछ ׀

नेपाल सरकारको सूचना प्रविधि प्रणाली (व्यवस्थापन तथा संचालन) निर्देशिका, २०७१  बमोजिम Government Enterprise Architecture  को कार्यान्वयन गर्न यस विभागद्वारा निर्माण भई सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयको मिति २०७७/४/३० को (मन्त्रीस्तरीय) निर्णयबाट स्वीकृत भएको GEA सम्बन्धि कागजात:

क्र.सं. डाउनलोड लिङ्क

Design of Artifact, Creation of Blue Print and Roadmap

1. Design of Artifacts, Creation of blueprint and Roadmap

Mandatory Artifacts Templates

Mandatory Artifacts examples of e-attendance system
1. Project Charter Project Charter
2. Project Management Plan Project Management Plan
3. User Requirements Specification (SRS) / Functional Requirement Specification(FRS)   User Requirements Specification (SRS) / Functional Requirement Specification(FRS)  
4. Software Architecture Design Document Software Architecture Design Document
5. Software Quality Assurance Plan Software Quality Assurance Plan
6. Test Cases Test Cases
7. Development/Implementation Plan Development/Implementation Plan
8. Code Review Checklist Code Review Checklist
9. Test Report Test Report
10. User Manual User Manual
11. Administrative/Installation Manual Administrative/Installation Manual
12. Training/Capacity Building Plan Training/Capacity Building Plan
13. Security Testing Report Security Testing Report
14. Performance Test Summary Report Performance Test Summary Report
15. Support & Maintenance Strategy
Document
Support & Maintenance Strategy
Document

Checklists

1. Code Review Checklist
2. General Principles Check List
3. Operations and Maintenance Check List
4. Project Start Check List
5. QA Best Practice Check List
6. RFP Validation Checklist
7. Security Testing Check List
8. Software Development Best Practice Check List
9. Source Control Check List
10. Specifications & Requirements Check List

Guidelines and standards

1. Blockchain Use Cases
2. Business Continuity Planning Guidelines
3. Change Management Policy
4. Database Designing Guiding Principal
5. Nepal GEA 2.0 Security Architecture
6. Revenue & Business_Model
7. Standards
8. Vision Mission Objectives Strategies and Action Plans Guidelines

Additional Artifacts

1. Application Architecture template
2. Application Migration plan strategy
3. Application Transition Roadmap template
4. Business Requirements Template
5. Change Request
6. Communication Plan Template
7. CR Tracking Template
8. Data Migration Strategy
9. Data Architecture Document Template
10 Disaster Recovery Plan Template
11. EA Accountability Database Template
13. High level Design Document Template
14. Infrastructure Architecture Principles Template
15. Low Level Design Template
16. Monthly Progress Report Template
17. Process Map Catalogue (Process) Template
18. Project Progress Report Template
19. Requirement Traceability Matrix
20. Risk Management Plan
21. Security Architecture Template
22. SLA & OLA Template
23. Software Configuration Management Plan and Procedures Template
24. Stakeholder Management Template
25. System Operation Template
26. Training Plan and Tracker
27. UAT Test Result Template
28. UAT Test Plan
  • जी- क्लाउड
    जी- क्लाउड

    जी- क्लाउड

    जी- क्लाउड

  • बिद्युतीय हाजिर
    बिद्युतीय हाजिर

    बिद्युतीय हाजिर

    यहाँ थिच्नुहोस

  • IT Profiling
    IT Profiling

    IT Profiling

    वर्तमान परिदृश्यमा नेपाल सरकार अन्तर्गत विभिन्न निकायहरुले हरेक आर्थिक वर्षमा सूचना प्रविधिमा आधारित प्रणालीहरू बनाउने गरेका छन् | यस्ता सफ्टवेयरहरु विभिन्न प्रकार र उदेश्यका हुने गरेका छन् | प्राय: जसो सूचना प्रविधिमा आधारित प्रणालीहरू आउटसोर्स परामर्शमा

  • ई- भिलेज
    ई- भिलेज

    ई- भिलेज

    ई- भिलेज भन्नाले सूचना प्रविधिको पहुँच ग्रामीण स्तरसम्म पुर्‍याई यसको मध्यमबाट सार्वजनिक सेवा (ई-सेवा), शिक्षा, स्वास्थ्य, कृषि, पर्यटन, स्थानीय विकास लगायतका क्षेत्रको विकास, विस्तार तथा प्रवर्द्धन गर्नु हो | सूचना प्रविधिको अधिकतम प्रयोग गरि शहर र ग्राम

  • डिजिटल कन्टेन्ट
    डिजिटल कन्टेन्ट

    डिजिटल कन्टेन्ट

    नेपालको दुर्गम क्षेत्रहरुमा दक्ष्य शिक्षकहरुको उपलब्धता कमै मात्र हुने भएकोले दुर्गम क्षेत्रमा गुणस्तरीय शिक्षाबाट बंचित हुने अवस्था रहेको छ | सो समस्यालाई मध्यनजर गर्दा शहरी क्षेत्रका दक्ष्य तथा बिशेषज्ञ शिक्षकले शिक्षण गरेको शिक्षण श्रब्य दृश्य सामग्री

  • मोवाइल एप
    मोवाइल एप

    मोवाइल एप

    प्रविधिको विकास र प्रगतिले मानिसहरुलाई बढी ट्याबलेट, स्मार्ट फोन वा कुनै अन्य मोबाइल उपकरणमा झुकाएको छ। गत केहि वर्षमा मोबाइल अनुप्रयोग विकास एक उकालो उद्योग भएको छ।

  • GEA
    GEA

    GEA

    नेपाल सरकारको विद्युतीय शासनको अवाधारको लक्ष्य र उदेश्य प्राप्तिका लागि GEA कार्यन्वयन संरचना भएको र विध्युतीय शासनको लागि यो नै अन्तरास्ट्रिय अभ्यासका लागि सिफारिस गरिएको हुदा GEA ले हार्डवेयर प्रविधि, सूचना व्यवस्थापन प्रणाली विकासको निर्देशक, सुचनाको स

  • तालिम
    तालिम

    तालिम

    सूचना प्रविधि विभागको प्रशिक्षण, अनुसन्धान र विकास शाखाको मुख्य उद्देश्य भनेको सरकार, सार्वजनिक र अन्य महत्वपूर्ण क्षेत्रका संगठनहरुसंग प्रशिक्षण र क्षमता निर्माण कार्यक्रम गर्नुको साथसाथै साइबर अपराध र साइबर सुरक्षा सम्बधि जागरूकता र तालिम प्रदान गर्नु र

  •  ई-स्कुल
    ई-स्कुल

    ई-स्कुल

    ई-भिलेज एवं ई-स्कुल कार्यक्रमलाई सफ्टवयर को प्रयोग गरी व्यवस्थित एवं प्रभावकारी बनाउनको लागि विभागवाट विकास गरिएको Web-based e-School and e-Village Management Information System Government Cloud मा Host भई सञ्चालनमा रहेको छ ।

  • एकीकृत सूचना प्रविधि सेवा केन्द्र
    एकीकृत सूचना प्रविधि सेवा केन्द्र

    एकीकृत सूचना प्रविधि सेवा केन्द्र

    नेपालको संविधान २०७२ को धारा ५१ को खण्ड (च) को वुँदा नं. ५ मा “राष्ट्रिय आवश्यकता अनुसार सूचना प्रविधिको विकास र विस्तार गरी त्यसमा सर्वसाधारण जनताको सहज र सरल पहुँच सुनिश्चित गर्ने तथा राष्ट्रिय विकासमा सूचना प्रविधिको उच्चतम प्रयोग गर्ने “ तथा वुँदा नं.