GEA

परिचय

नेपाल सरकारको विद्युतीय शासनको अवाधारणाको लक्ष्य र उदेश्य प्राप्तिका लागि GEA कार्यन्वयन संरचना भएको र विध्युतीय शासनको लागि यो नै अन्तरास्ट्रिय अभ्यासका लागि सिफारिस गरिएको हुदा GEA ले हार्डवेयर प्रविधि, सूचना व्यवस्थापन प्रणाली विकासको निर्देशक, सुचनाको संरक्षण, सुचनाको अन्तरसंचालन देखि लिएर सो प्रणालीको नियमनलाई पनि समेट्छ |विद्युतीय माध्यमवाट सरकारी कार्य संचालन तथा प्रवर्दन गर्न आवश्यक सूचना प्रविधि प्रणालीको संरचनामा एकरुपता कायम गर्न र सोको मानकीकरण गर्न र त्यस्तो संरचनामा रहेको एक निकायको सूचना र सेवामा अन्य सरकारी निकायको सूचना प्रविधि प्रणालीले आवश्यकता अनुसार पहुँच पुर्याई प्रयोग गर्न सक्ने प्रवन्ध गर्न र तत्सम्बन्धमा अन्य आवश्यक व्यवस्था गर्न वान्छनीय देखिन्छ| “GEA” सरकारी निकायको कार्य विद्युतीय माध्यमवाट एकरूपताका साथ संचालन गर्नको लागि आवश्यक पर्ने सूचना प्रविधिको संरचना प्रयोग गर्ने र त्यस्तो संरचनामा उपलब्ध सूचना तथा सेवामा कुनै सरकारी निकायको पहुचं हुने तथा सो सूचना कुनै सरकारी निकायले प्रयोग गर्न सक्ने गरी तयार भएको नेपाल गभर्मेन्ट इन्टरप्राइजेज आर्किटेक्चर एण्ड इन्टर अपराविलीटी फ्रेमवर्क(Nepal Government Enterprise Architecture and Interoperability Framework)लाई नै बुझिन्छ | सो GEA मा भए अनुसारको दुर दृष्टि , उदेश्य र निर्देशक सिद्धान्तमा आधारित रहेको निर्देशिका अनुसारको सूचना प्रविधि प्रणालीको विकाश र प्रयोग सरकारी विद्युतीयसेवाहरुमा भएको सूचना प्रविधि प्रणालीहरुको व्यवस्थापन र अन्तर समन्वय गर्न सहज हुनेछ |

उदेश्य

सूचना प्रविधि प्रणालीहरुको विकासमा एकरुपता ल्याउन तथा सुचनाको संरक्षण, संग्रह तथा प्रवाहलाई बढी विश्वसनीय, भरपर्दो र अन्तरसंचालन प्रयोग हुन गइरहेको GEA को आवश्यकता र महत्वका वारेमा जानकारी गराई यसको उपयोगको माध्यमवाट विद्युतीय शासन प्रवर्दन मा सहयोग पुर्याउने |

सरकारको सूचना प्रविधि प्रणाली (व्यवस्थापन तथा संचालन) निर्देशिका, २०७१ वमोजिम Government Enterprise Architecture मा आधारित मानक निर्धारणका मार्गदर्शक सिधान्तहरु निम्न बमोजिमको रहेको छ |

• सूचना प्रबिधि प्रणालीहरुको निर्माण गर्दा नागरिकको आवश्कता अनुसारका महत्वपूर्ण र संबेदनशील सेवाहरुको  पहिचान गरि त्यस्ता सेवाहरु छिटो, छरितो, सुलभ, गुणस्तरीय तथा  प्रभावकारी हुने गरि गरिनेछ ׀
• एक निकायमा संचालनमा रहेको सूचना प्रविधि प्रणालीको सेवा अर्को निकायको समान खालका सूचना प्रविघी प्रणालीले समेत उपयोग गर्न सकिनेगरी निर्माण गरिनेछ ׀
• सूचना प्रबिधि प्रणालीहरुमा रहेको सुचना तथा तथ्याÍहरु राष्ट्रिय सम्पतिको रुपमा रहने र तेस्ता सूचना तथा तथ्याÍहरु सम्बन्घित सरकारी निकायको स्वामित्व तथा नियन्त्रणमा रहने ब्यबस्था गरिनेछ ׀
• सरकारी निकायका सूचनाहरु केन्द्रिकृत, नियन्त्रित र उपयुक्त संगठनात्मक स्तरमा ब्यबस्थित गरि अन्य सकारी निकायहरुलाई समेत आवश्कता अनुसार साझा रुपमा उपलब्ध गराउन सकिने  र आफु संग सम्बन्धित कार्य गर्न आवश्यक पर्ने सुचनाहरुमा मात्र प्रयोगकर्ताको पहुच हुने सुचानाहरुमा मात्र प्रयोगकर्ताको पहुच हुने ब्यबस्था गरिनेछ ׀
• सुचना प्रविधि प्रणाहरुको जोखिम विश्लेषण र जोखिम व्यवस्थापन क्षमताको आधारमा उचित सुरक्षा नियन्त्रणका उपायहरु कार्यन्वयन गरिने र व्यावारिक कठिनाई तथा सुरक्षा अपवाद Security Excption) कम गर्न सह्हयोग पुग्नेगरी सुरक्षा नियन्त्रिणका उपायहरु यथासम्भव सम्पूर्ण सरकारी निकायहरुमा समान रुपमा लागु गर्न सकिने खालको हुनेछन् ׀
• कुनै व्यत्तिगत व्यावसायिक वा सरकारी सुचानाहको गोपनियता (Privacy and Confidentiality) कुनैपनितवरले भंग नहुने गरि सूचना प्रविधि प्रणालीको निर्माण गरिनेछ ׀
• सबै प्रयोगकर्ताहरुले सजिलै बझ्न सक्ने, सबैलाई उपलब्धता गराउन सकिने र अन्तरसंचालन (Interoperability) सुनिश्चित गर्ने गरि सूचना र सुचनाको सूचकको मानकलाई परिभाषित गरिनेछ ׀
• सूचना प्रविधि प्रणालीहरु (Service Oriented Architecture SOA) मा आधारीत रही स्थापित खुला मानक (Open Standard)अनुरुप तथा स्पष्ट परिभाषित भूमिका र जिम्मेवारीको आधारमा अन्तरआवद्धता र अन्तरसंचालन (Interoperability) सुनिचत हुने गरि विकास गरिनेछ ׀